Oto serviste personel primi nasıl hesaplanır?

Ay sonu geldiğinde “bana yüzde beş demiştin” ile “o yüzde beş işçilikteydi” cümleleri karşılaşırsa, sorun orandan önce tabandadır. Usta primi, hangi tutara yüzde kaç uygulandığı iki tarafça aynı anlaşılmadıkça her ay yeniden pazarlık konusu olur.

Bu yazı prim hesabını servis kaydına bağlamanın yolunu, Carzi’deki mevcut hesap tabanını ve sizin yazılı olarak karara bağlamanız gereken noktaları anlatıyor. Ekibin hangi ekranı göreceği ise rol ve yetki yazısında ayrı konu.

Önce taban: toplam tutar mı, işçilik mi?

Carzi’nin servis kaydı akışında prim tabanı servis kaydının toplam tutarıdır; yalnız işçilik değil. Yapılandırdığınız oran bu toplama uygulanır ve hesap kuruşa göre yuvarlanır. Parça ve işçiliği ayrı değerlendiren bir politikanız varsa ekrandaki tutar o politikayla birebir örtüşmeyebilir. Ekibe söz vermeden önce hangi tabanın kullanıldığını bir örnek kayıtla kontrol edin.

Prim özelliği bordro ya da insan kaynakları sistemi değildir. Serviste işi yapan kişinin servis bazlı hakedişini ve ödemelerini izler.

Prim düzeni adım adım

1. Politikayı yazın. Hangi işlerden, hangi oranla, kime prim verilecek?
2. Personeli ve varsayılan oranı tanımlayın. Gerekirse servis kaydında oranı o kayda özel değiştirin.
3. Serviste işi yapanı seçin. Aynı kişi bir kayda iki kez eklenemez.
4. Kaydı kapatın. Kayıt Teslim Edildi olduğunda prim “Hak edildi” durumuna geçer; o zamana kadar “Tahmini” kalır.
5. Bir örnek kayıtla doğrulayın. Toplam tutar x oran sonucunu kâğıtta hesaplayıp ekranla karşılaştırın.
6. Ödemeyi hakedişe karşı kaydedin. Bakiye görünür kalsın.
7. Ayda bir ekiple kontrol edin.

Personel hakediş ve ödeme takibi.

Hesap örneği: iki usta, tek kayıt

Aşağıdaki rakamlar yöntemi göstermek için seçilmiş kurgusal değerlerdir, bir işletmenin verisi değildir. Toplam tutarı 5.000 TL olan servis kaydının 3.000 TL’si işçilik, 2.000 TL’si parça olsun. Usta A’nın oranı yüzde 5, Usta B’nin yüzde 3.

• Usta A: 5.000 x 0,05 = 250 TL
• Usta B: 5.000 x 0,03 = 150 TL

Aynı oranlar yalnız 3.000 TL’lik işçiliğe uygulansaydı sonuç 150 TL ve 90 TL olurdu. Fark, tabandan geliyor. Politikanızı “toplam tutar üzerinden” ya da “işçilik üzerinden” diye açık yazın; ürünün hangi tabanı kullandığına bakıp ona göre karar verin.

Prim ne zaman tahmini, ne zaman hak edilmiş?

Servis kaydı Teslim Edildi değilken prim “Tahmini” sayılır. Kayıt iptal edilirse prim “İptal edildi” olur. Prim hak edildikten sonra kayıt tutarı değişirse yeni bir hakediş hareketi oluşur ve durum “Düzeltildi” olarak görünür. “Yalnız tamamlanan işler primlenir” gibi işletme içi bir kuralı ürünün davranışı sanmayın; kendi politikanızı çalışanlarla ayrıca netleştirin.

Oran konuşulurken masada olması gereken sorular

• Bir kayıtta iki usta çalıştıysa pay nasıl bölünüyor?
• Garanti kapsamında yeniden yapılan işe prim verilecek mi?
• Parça ve işçilik toplamının taban olması politikanızla uyumlu mu?
• Kayıt iptal olunca doğmuş prim nasıl açıklanıyor?
• Oran değişirse eski kayıtlar hangi oranla kalıyor?

Çalışan hakları, ücret ve prim yükümlülükleri için mali müşavirinize veya iş hukuku danışmanınıza başvurun; bu yazı hukuki görüş değildir. Oranı hesaplamadan önce işçiliği giderinizden türetmek için işçilik ücreti yazısına bakabilirsiniz.

Prim hukuken ücrettir: hakediş ile bordro farkı

Servis kaydındaki prim hakedişi bir takip aracıdır; çalışana yapılan ödeme ise vergi ve sigorta mevzuatında ücret sayılır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesine göre ücret, prim ya da ikramiye adıyla ödenmiş olsa veya kazancın belli bir yüzdesi olarak belirlense de niteliğini değiştirmez. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi prime esas kazanç hesabına prim, ikramiye ve benzeri istihkaktan o ay içinde yapılan ödemeleri de katar. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesi prim ve ikramiyeyi ücretle aynı ödeme kurallarına bağlar ve ücretin en geç ayda bir ödenmesini ister.

Uygulamada bunun anlamı şudur: ustaya verdiğiniz prim elden verilen bir “bahşiş” gibi değil, bordroya yansıyacak bir ödeme gibi ele alınmalıdır. Ay sonunda mali müşavire kayıt bazlı hakediş listesini ve ödeme tarihlerini verin; hangi ayın bordrosuna gireceğini o belirler. Bu yazı hukuki ya da mali görüş değildir.

Şeffaflık: ay sonunu rakamla kapatın

Personele ayda bir kendi hakediş listesini gösterin: hangi kayıtlardan ne kadar doğdu, ne kadarı ödendi, ne kadarı bekliyor. Fark çıkarsa ilgili servis kaydını birlikte açıp toplam tutarı ve oranı doğrulayın. Rol ve yetki tanımlarıyla çalışanın yalnız kendi ihtiyacı olan ekranı görmesini sağlayabilirsiniz. Primi tek başına tutara bağlamanın hızlı ama özensiz işi teşvik edebileceğini de unutmayın; geri dönen iş ve kalite kontrolü için ayrı kural koymak sizin kararınızdır.

Carzi’de prim nerede?

Personel kayıtlarında her çalışan için varsayılan prim oranı tanımlanır. Servis kaydında işi yapan personel seçilir, oran kayda yazılır; sistem çalışanın adını ve unvanını kayda alır ve primi toplam tutardan hesaplar. Personel bakiyesi ve ödeme geçmişi tek yerde görünür. Personel modülü kapalıysa yeni personel seçimi yapılamaz. Personel kaydı kullanıcı hesabından bağımsızdır, gerekirse mevcut kullanıcıya bağlanabilir. Özellik Standart paketindedir; ayrıntı personel ve prim yönetimi sayfasında, hesap denemesi prim hesaplama aracındadır. Pakete karar vermek için Temel mi Standart mı yazısına bakın.

Sık sorulan sorular

Prim özelliği hangi pakette?

Personel, servis primi ve hakediş takibi Carzi Standart paketindedir. Temel’de personel primi yoktur; Temel’den Standart’a geçmek istiyorsanız paket kapsamını ve geçiş koşullarını görüşmede netleştirin.

Prim işçilikten mi, toplam tutardan mı hesaplanır?

Carzi’de oran servis kaydının toplam tutarına uygulanır. Yalnız işçilik üzerinden prim vermek istiyorsanız bu, ürünün hesaplamasından farklı bir politikadır; ekibe söz vermeden önce rakamları örnek kayıtla karşılaştırın.

Servis iptal edilirse prime ne olur?

İptal edilen servis kaydında prim durumu “İptal edildi” olur. Daha önce ödeme yaptıysanız bunun nasıl ele alınacağı sizin politikanıza bağlıdır; kayıtta ödeme ve hakediş ayrı izlendiği için fark görünür.

Aynı usta bir kayda iki kez eklenebilir mi?

Hayır. Sistem bir kayıtta aynı personelin birden fazla seçilmesine izin vermez; benzersiz seçim bekler. İki usta çalıştıysa her biri kendi oranıyla ayrı satırda yer alır.

Prim ödemesini nereden takip ederim?

Personel bakiyesi ve ödeme geçmişi tek ekranda görünür; hakediş ilgili servis kaydıyla birlikte izlenir. Böylece ay sonunda çalışanla birlikte hangi kayıttan ne doğduğunu açıp bakabilirsiniz.